Kort na de geboorte van Maarten (1786) in het Brabantse Babyloniëbroek verhuist het gezin De Rooij in 1787 naar Waddinxveen. Maarten wordt smid en baat op de hoek van de Kerkweg en de Zuidkade een smederij uit, die in 1850 wordt overgenomen door zoon Klaas (1821-1875). Het verhaal gaat dat Klaas naast het reguliere smidswerk ook schaatsen maakte, maar zeker is dat niet. Als hij in 1875 op 54-jarige leeftijd overlijdt, zetten zijn zoons Kornelis Jan, Arie, Kors en Maarten (geb. 1860) het bedrijf voort. Kornelis Jan houdt het al spoedig voor gezien, maar de drie andere broers bouwen het bedrijf onder de naam Gebroeders De Rooij uit. Zij maken onder andere schaatsen en hebben daar veel succes mee. Sterker, zij bouwen een zodanige reputatie op dat 'Waddinxveense schaatsen' rond 1900 allerwegen geroemd worden. In 1888 maakt Mr. J. van Buttingha Wichers in zijn boek Schaatsenrijden gewag van "de Rooij, een goede schaatsensmid te Waddinxveen" en in 1893 wordt dit nog eens door Pim Mulier herhaald in zijn boek Wintersport.
 

In 1892 winnen zij een gouden medaille op de Internationale sporttentoonstelling in Scheveningen. Deze medaille en het bijbehorende diploma (circa 60x80 cm) heeft volgens in 2008 uit de familie verkregen informatie tot in het midden van de jaren-30 in de smederij gehangen, maar lijkt verloren te zijn gegaan. Het (sterke?)verhaal gaat dat koningin Emma in deze bekroning aanleiding zag per koets naar Waddinxveen te rijden om een paar schaatsen te kopen voor Prinses Wilhelmina.

Nadat Arie begin 1917 is overleden en Kors eind 1918 wordt Maarten enig eigenaar van het bedrijf. Het gaat echter goed met de zaken en Maarten laat op wat nu Kerkweg 197 is een winkel met bovenwoning bouwen en daarachter een nieuwe smederij met twee vuren. In goede tijden werken er zo'n 25-35 knechten. In de winkel worden aanvankelijk ijzerwaren verkocht, maar na enige tijd komen daar (motor)fietsen voor in de plaats. De fietsen worden deels in het eigen bedrijf gemaakt.

Zijn vier zoons hebben geen belangstelling voor techniek en gaan in de vethandel. (Remia is een afkorting van 'de Rooij's Eerste Melange Inrichting Amersfoort).
 

Als Maarten In 1928 ernstig ziek wordt, heeft hij geen opvolger en zoekt hij een koper voor het bedrijf. In  het najaar van 1928 overlijdt hij. Hij heeft dan de winkel en de smederij verkocht aan Cornelis Offereins Jzn., een Waddinxveense notabel. Bij de verkoop zijn winkelbedrijf en smederij gescheiden en is bepaald dat de smederij de naam Gebr. de Rooij moet blijven voeren. Offereins houdt zelf de winkel en verkoopt de smederij door aan Jacobus van der Heide, een van Maartens knechten, en Johannes Bavelaar, de accountant (zouden we tegenwoordig zeggen). Zij slagen er echter niet in het succes van het bedrijf te continueren en doen het in 1930 van de hand aan de uit Ouderkerk aan den Amstel afkomstige smid Wouter Roskam. Deze verkoopt nog een aantal jaren zwierschaatsen waarop hij het smidsmerk GEBR de ROOY aanbrengt. Roskam brengt het bedrijf weer tot bloei en voegt in 1940 winkel en smederij weer samen. Het hieruit voortgekomen constructiebedrijf bestaat nog steeds en werd in het midden van de jaren-80 naar een industrieterrein verplaatst.

Op de bovenste rij staan de drie van Gebr. De Rooij bekende smidsmerken.
Het meest rechtse merk werd door Roskam gebruikt.
Op de onderste rij staan de drie modellen die in de Waddinxveense smederij werden gemaakt.

smidsmerk ca. 1880	smidsmerk ca. 1910	smidsmerk ca. 1940
baanschaatsen Ouderkerkse model	baanschaatsen Bergambachtse model	zwierschaatsen

Bronnen: Van glis tot klapschaats (Blauw, 2001); Het Dorp Waddinxveen (juni 1997); Groene Hart Archieven en gesprekken met nazaten.
 

Doordat
Mr. J. van Buttingha Wichers (hierna VBW) in zijn boek
Schaatsenrijden (1888)
een nieuw model
Waddinxveense schaatsen
expliciet als zeer geschikt
voor baanrijden aanprijst,
is in verzamelaarskringen
het idee ontstaan
dat het om schaatsen met een duidelijk herkenbaar profiel zou hebben gegaan.
Dat lijkt echter niet echt aannemelijk omdat er in dat geval zeker een tekening in het boek zou zijn opgenomen, zoals ook
bij andere specifiek genoemde modellen.

Alle in Waddinxveen gemaakte schaatsen
kunnen echter als
"Waddinxveense schaatsen"
worden aangeduid.

Hiernaast worden
onderaan de pagina
drie verschillende paren
"Waddinxveense schaatsen" getoond, want op alle drie staat het smidsmerk
van De Rooij.

VBW schrijft dat de halzen van de in Waddinxveen gemaakte schaatsen
'vol'' zijn.
Omdat vrijwel alle Zuid-Hollandse schaatsen als van het "Ouderkerkse model"
(het linkse dus) worden gedetermineerd,
heeft het idee postgevat
dat het in het midden afgebeelde model
specifiek "Waddinxveens" moet zijn.
Dit is volgens ons onjuist.

Met 'vol' doelt
VBW namelijk niet op het meerdere hout in de hals, maar op het sneller dan bij Friese schaatsen oprijzende schaatsijzer aan de punt.
Vrijwel alle Zuid-Hollandse schaatsen hebben echter
'volle' halzen en dat betekent dat zijn opmerking net zo goed op het Ouderkerkse model betrekking kan hebben.

Onze afwijkende mening wordt gestaafd door het volgende:
In een brochure uit 1922
van Stoomschaatsenfabriek G.S. Ruiter, Bolsward
wordt het model
'Oud Holland'
geïntroduceerd,
als zijnde afgeleid van een model dat 'vroeger'
veel in de omgeving van Haastrecht werd gezien.
In een brochure uit 1939
van J. Nooitgedagt & Zonen, IJlst worden schaatsen
van ditzelfde  model
aangeprezen als Bergambachts.
Omdat van de
Bergambachtse smedenfamilie Van Lit bekend is dat zij
tussen 1820 en 1900 uitmuntende schaatsenmakers waren
-en er van omstreeks die tijd geen Haastrechtse schaatsenmakende smid bekend is-
wordt vooralsnog aangenomen dat schaatsen met een kop als getoond in het linker vak
baanschaatsen van het Bergambachtse model zijn.
Dit is ons ook mondeling bevestigd door een
lokale Bergambachtse historicus.

© 2002-12 The virtual Ice Skates Museum. All rights reserved.
home | sitemap | copyright | contact