Het virtuele Schaatsenmuseum | Schaatsen en hun ontwikkeling 1

De ontwikkeling van de schaatsen (1 van 8)
Glijbenen of glissen Er bestaat een handschrift uit 1180 waarin William Fitzstephen, secretaris en biograaf van de historisch belangrijke Engelse kanselier/aartsbisschop Sint Thomas Becket, het winterse Londen beschrijft. Hieruit blijkt dat er toen in elk geval nog geen gebruik werd gemaakt van met ijzer beslagen schaatsen. Hij schreef namelijk het volgende: (...) als de grote plas of moeras (waarin aan de noordelijke kant de stadsmuren staan) is bevroren, spelen veel jongelui op het ijs (...) sommigen binden botten aan hun voeten (...) sommigen glijden zover als ze kunnen en zichzelf voort-schuivend met een kleine puntige stok, glijden ze soepel als een vogel door de lucht of een pijl uit een kruisboog (...). Nadat in de negentiende eeuw belangstelling ontstond voor ons verleden werden deze botten op veel plaatsen in Europa teruggevonden. Het gaat doorgaans om de middenvoetsbeenderen van paarden, koeien, schapen e.d., die voor het glijden geschikt werden gemaakt door ze vlak te slijpen en te voorzien van enkele doorboringen om ze te bevestigen. Uit onderzoek is duidelijk geworden dat het gebruik van botten als glijders onder sleden en voeten althans in West-Europa een algemeen gebruik is geweest. Hoe het ook zij, dat er een ontwikkeling is geweest van glijden op botten naar schaatsen op met ijzer beslagen houten voetstapels, lijkt vanzelfsprekend. Helaas weten we niet precies hoe die overgang is verlopen. Nederlanders of Noormannen? Ook de verspreiding van de kunst van het schaatsen zelf is onduidelijk. Chauvinistisch als de Nederlander is, neemt hij doorgaans voetstoots aan dat het schaatsen een Nederlandse uitvinding is en dat het via Engeland (Willem III) naar landen als de Verenigde Staten en Canada is verspreid. In Scandinavië heerst echter de opvatting dat het schaatsen afgeleid is van het sneeuwlopen of skiën en dat de kennis daarover naar de Lage Landen is gekomen via de invallen van de Noormannen.	(ca. 1118-1170) De vroegste afbeeldingen van schaatsen op een Zweedse kaart van 1539 (Carta Marina) Een replica die het gebruik van glissen laat zien
verder naar pagina: \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| © 2002-12 The virtual Ice Skates Museum. All rights reserved. home \| sitemap \| copyright \| contact

De ontwikkeling van de schaatsen (1 van 8)

Glijbenen of glissen
Er bestaat een handschrift uit 1180 waarin William Fitzstephen, secretaris en biograaf van de historisch belangrijke Engelse kanselier/aartsbisschop Sint Thomas Becket, het winterse Londen beschrijft. Hieruit blijkt dat er toen in elk geval nog geen gebruik werd gemaakt van met ijzer beslagen schaatsen. Hij schreef namelijk het volgende: (...) als de grote plas of moeras (waarin aan de noordelijke kant de stadsmuren staan) is bevroren, spelen veel jongelui op het ijs (...) sommigen binden botten aan hun voeten (...) sommigen glijden zover als ze kunnen en zichzelf voort-schuivend met een kleine puntige stok, glijden ze soepel als een vogel door de lucht of een pijl uit een kruisboog (...).

Nadat in de negentiende eeuw belangstelling ontstond voor ons verleden werden deze botten op veel plaatsen in Europa teruggevonden. Het gaat doorgaans om de middenvoetsbeenderen van paarden, koeien, schapen e.d., die voor het glijden geschikt werden gemaakt door ze vlak te slijpen en te voorzien van enkele doorboringen om ze te bevestigen. Uit onderzoek is duidelijk geworden dat het gebruik van botten als glijders onder sleden en voeten althans in West-Europa een algemeen gebruik is geweest.

Hoe het ook zij, dat er een ontwikkeling is geweest van glijden op botten naar schaatsen op met ijzer beslagen houten voetstapels, lijkt vanzelfsprekend. Helaas weten we niet precies hoe die overgang is verlopen.

Nederlanders of Noormannen?
Ook de verspreiding van de kunst van het schaatsen zelf is onduidelijk. Chauvinistisch als de Nederlander is, neemt hij doorgaans voetstoots aan dat het schaatsen een Nederlandse uitvinding is en dat het via Engeland (Willem III) naar landen als de Verenigde Staten en Canada is verspreid.
In Scandinavië heerst echter de opvatting dat het schaatsen afgeleid is van het sneeuwlopen of skiën en dat de kennis daarover naar de Lage Landen is gekomen via de invallen van de Noormannen.

(ca. 1118-1170)

De vroegste afbeeldingen
van schaatsen
op een Zweedse kaart
van 1539
(Carta Marina)

Een replica
die het gebruik van glissen
laat zien