Afb.1: Amerikaanse baanschaats, 4e kwart 19e eeuw
De klassieke Amerikaanse hardrijdersschaats ziet er zo uit. De overeenkomsten met de Nederlandse Houten Noren zijn zonneklaar. De getoonde schaatsen komen uit de fabriek van Union Hardware Co., Torrington, Connecticut, waar metaalwaren voor huis, tuin, keuken en ambacht werden gemaakt. De fabricage van schaatsen stond hier rond het einde van de 19e eeuw op een hoog niveau. Dit paar draagt naast de naam van de fabrikant als typeaanduiding The Donoghue Racing Skate (detail 1d). Joseph Donoghue was in het laatste kwart van de 19e eeuw Amerika's meest bekende hardrijder. Of hij inbreng heeft gehad bij het ontwerp is echter niet bekend. De schaatsen zijn fraai afgewerkt met messing plaatjes op de meest kwetsbare plaatsen (details 1a en 1c) en industrieel vervaardigde antislipnagels (detail 1b). Opmerkelijk zijn het niet door de voetstapel versterkte staartstuk en de forse hakschroef. Met 3 mm zijn de schaatsijzers naar hedendaagse begrippen relatief dik. Merk op dat de voetstapels zijn voorzien van drie sleuven voor het leerwerk, zoals destijds in Nederland in de Hollandse contreien gebruikelijk.

Fabricaat: Union Hardware Co., Torrington (Conn.), USA
Merk: Union Hardware Co., The Donoghue Racing Skate, Torrington Conn. (detail 1d)
Technische gegevens: totale lengte: 45 cm; hoogte boven ijs: 4,5 cm; voetstapel: 38 cm lang. 6 cm breed; schaatsijzer: 22 mm hoog, 3 mm dik; gewicht: 490 g

Afb.2: Amerikaanse baanschaats, 4e kwart 19e eeuw

Evenals bij de schaatsen uit afbeelding 1 zien we  ook hier een niet-ondersteund staartstuk bij het schaatsijzer. Het is net alsof er een te korte voetstapel op is gemonteerd. De schaatsen zijn eveneens fraai afgewerkt (details 2a en 2b).
 
Fabricaat: Peck & Snyder, New York (NY), USA
Merk: Peck & Snyder Racer No. 4 R; (detail 2c)
Technische gegevens: totale lengte: 45,5 cm; hoogte boven ijs: 3,8 cm; voetstapel: 36,5 cm lang. 5,7 cm breed; schaatsijzer: 24 mm hoog, 3 mm dik; gewicht: 500 g

Afb.3: Amerikaanse baanschaats, rond 1900 Fabricaat: onbekend Merk: geen Technische gegevens: totale lengte: 45 cm; hoogte boven ijs: 4,5 cm; voetstapel: 44 cm lang. 6 cm breed; schaatsijzer: 23 mm hoog, 2 mm dik; gewicht: 440 g

Afb.4: Amerikaanse baanschaats, rond 1900 Fabricaat: onbekend Merk: geen Technische gegevens: totale lengte: 40 cm; hoogte boven ijs: 3,5 cm; voetstapel: 37 cm lang. 6 cm breed; schaatsijzer: 16 mm hoog, 5 mm dik; gewicht: 495 g

Hierboven worden twee paar schaatsen van onbekende fabrikanten getoond. Beide paren hebben dezelfde kenmerken als die in de afbeeldingen 1 en 2. Het linker paar oogt veel slanker dan het rechter paar; ondanks de grotere lengte is het zelfs 10% lichter. Dit is voornamelijk het gevolg van het gebruik van een lichtere houtsoort. Voor beide paren geldt dat de schaatsijzers vrijwel geheel in hout zijn ingebed, hetgeen wordt gezien als een verdere ontwikkeling op de schaatsen uit afbeelding 1 en 2. Beide paren hebben de onmiskenbaar Angelsaksische hakschroef en messing versterkingen van de platforms (details 3a, 3b, 4a, 4b).

Afb.5: Amerikaanse baanschaats, 4e kwart 19e eeuw Fabricaat: onbekend Merk: geen Technische gegevens: totale lengte: 41,5 cm; hoogte boven ijs: 4,5 cm; voetstapel: 39,5 cm lang. 6,5 cm breed; schaatsijzer: 22 mm hoog, 3 mm dik; gewicht: 435 g

Afb.6: Amerikaanse baanschaats, 4e kwart 19e eeuw Fabricaat: onbekend Merk: geen Technische gegevens: totale lengte: 38 cm; hoogte boven ijs: 4,5 cm; voetstapel: 31 cm lang. 7 cm breed; schaatsijzer: 22 mm hoog, 5 mm dik; gewicht: 460 g

Laat in de 19e eeuw ontstond de neiging om schaatsen lichter te maken door het uitboren van gaten in de schaatsijzers. Daarvan zien we hier twee voorbeelden. Afbeelding 5 toont de klassieke Amerikaanse hardrijdersschaats en afbeelding 6 laat een afgeleide daarvan zien. Kijken we naar de gewicht/lengte-verhoudingen en de dikte van de schaatsijzers, dan lijkt het erop dat het bij de schaatsen uit afbeelding 6 meer om een moderniteit ging dan om een serieuze poging tot verbetering.
 

Detail 1a

Detail 1b

Detail 1c

Detail 1d


 

Detail 2a

Detail 2b

Detail 2c



Detail 3a

Detail 3b

Detail 4a

Detail 4b



 

Detail 6a

Detail 6b

© 2002-12 The virtual Ice Skates Museum. All rights reserved.
home | sitemap | copyright | contact