Afb.1: Noorse baanschaats, circa 1930
Het was de Noor Harald Hagen die rond 1885 aan de wieg stond van het tegenwoordig alom gebruikte model hardrijschaatsen. Detail 1a laat zien hoe zijn schaatsen er aanvankelijk uitzagen. Uit de beschrijving van deze schaatsen door Buttingha Wichers (Schaatsenrijden, 1888) blijkt dat de verschillen tussen het 19e-eeuwse ontwerp en de tegenwoordige uitvoeringen gering zijn. Hij  somt de volgende eigenschappen op:
• zeer lange, volkomen recht geslepen schenkels van slechts 1,5 mm breed;
• gesoldeerd in blikken ronde kokers met blikken voetbladen waarvan de voorste    1 cm naar binnen staat  (detail 1b);
• harder staal dan de Nederlandse, Engelse en Amerikaanse modellen;
• gebruik van speciale schoenen zonder zolen en hakken;
• die met koperdraad op de voetplaten worden vastgenaaid;
• zeer gering gewicht;
De grote foto laat een later Hagen-model zien dat al deze eigenschappen nog bezit, zij het dat de schoenen een leren zooltje van 2 mm hebben en het kopergaren is vervangen door koperen klinknagels (detail 1c).

Uit het merk blijkt dat deze schaatsen werden gemaakt bij L.H. Hagen & Co., Oslo. Onduidelijk is of hier sprake is van een familierelatie. Maar dit lijkt wel aannemelijk. De firma Hagen was een (vuur-)wapenfabrikant, zoals ook uit het bedrijfslogo (detail 1e) blijkt. Verder is bekend dat dit bedrijf ook ski's maakte, die onder andere door Scott werden gebruikt voor zijn Zuidpoolavontuur.

Dat het bedrijf al voor 1925 bestond, blijkt uit detail 1f dat het merk toont dat staat op de hiernaast afgebeelde schaatsen (afb.1a); de Noorse hoofdstad werd  in dit jaar omgedoopt van Christiania naar Oslo. Opmerkelijk is dat de hier getoonde schaatsen worden ondergebonden door middel van riemen.

Fabricaat: L.H. Hagen & Co., Oslo (N)
Merk: zie detail 1d
Technische gegevens: totale lengte: 44 cm; hoogte boven ijs: 6,5 cm achter, 5 cm voor; voetstapel: 29 cm lang, 9 cm breed; schaatsijzer: 1,5 mm dik, gewicht: 400 g inclusief schoen

(De getoonde schaatsen zijn in langdurige bruikleen afgestaan door Henk Jan Drenthen, Eindhoven.)

Afb.2: Noorse baanschaats, 1e kwart 20e eeuw

Evenals de in afbeelding 1a getoonde schaatsen worden deze schaatsen ondergebonden met behulp van riemen. Ze zijn echter van een ander fabricaat. Dit lijkt erop te wijzen dat een dergelijke uitvoering geruime tijd in de handel is geweest. Detail 2a laat zien hoe de hak werd geborgd: een flinke pen en twee opstaande randen; onder het plateau is nog juist de sleuf te zien waardoor de enkelriem werd gevoerd.

Fabricaat: Christinia Staal & Jernvarefabrik A/S, Moss (N)
Merk: Ving (detail 2b)
Technische gegevens: totale lengte: 41 cm; hoogte boven ijs: 5,5 cm; voetstapel: 29 cm lang, 9 cm breed; schaatsijzer: 1,5 mm dik; gewicht: 400 g

Afb.3: Noorse baanschaats, 3e kwart 20e eeuw

Hoog model. Geheel metalen schaats met aangeklonken schoen (detail 3a). Dit model was in de jaren-60/70 de standaardschaats voor de Nederlandse  schaats-ploegen. Het model dankte zijn naam aan de befaamde Noorse hardrijder uit de periode 1920/1930.
 
Fabricaat: Christiania Staal & Jernvarefabrik A/S, Moss (N)
Merk: Ving (detail 3b), model Racer Balangrud
Technische gegevens: totale lengte: 41 cm, hoogte boven ijs: 6 cm; voetstapel: 26 cm lang, 7,5 cm breed; schaatsijzers: 11,5 mm hoog, 1,6 mm dik; gewicht: inclusief schoen 600 g
 

detail 1a

detail 1c

detail 1e

detail 2b



detail 3a

© 2002-12 The virtual Ice Skates Museum. All rights reserved.
home | sitemap | copyright | contact